Thuốc nội tiết progesterone: Tác dụng, cách dùng và những lưu ý

Cỡ chữ

Progesterone là một trong 2 nội tiết tố chính của nữ giới. Khi tăng giảm nồng độ bất thường sẽ gây những tác động đến cơ thể. Để duy trì ổn định, chị em phụ nữ thường dùng thuốc Progesterone. Vậy sử dụng Progesterone sao cho đúng cách? Mục đích sử dụng Progesterone là gì? Những thông tin của Venus dưới đây sẽ giải đáp thắc mắc cho bạn về thuốc nội tiết progesterone và những điều cần biết.

Thuốc nội tiết progesterone có thành phần chính là Estradiol và progesterone
Estradiol và progesterone là thành phần chính của Progesterone

Tìm hiểu cơ chế hoạt động của Progesterone

1. Tìm hiểu về thuốc nội tiết progesterone

Thành phần chính trong thuốc Progesterone là: estradiol và progesterone.

1.1 Tác dụng của thuốc nội tiết progesterone

Đối với sự rụng trứng và chu kỳ kinh nguyệt thì progesterone là một hormone giữ vai trò quan trọng.

Đối với phụ nữ chưa đến tuổi mãn kinh nhưng không có kinh nguyệt do thiếu progesterone trong cơ thể, thì thuốc nội tiết Progesterone được sử dụng để tạo ra chu kỳ kinh nguyệt. Việc thay thế hormon estrogen bằng Progesterone cũng được sử dụng để ngăn chặn sự phát triển quá mức trong niêm mạc tử cung ở phụ nữ hậu mãn kinh.

Ngoài ra, Progesterone cũng được sử dụng cho các mục đích khác không nằm trong hướng dẫn thuốc.

1.2 Chống chỉ định khi sử dụng thuốc

Thuốc nội tiết progesterone chống chỉ định với những người bị mẫn cảm hoặc dị ứng với các thành phần chứa trong thuốc và tuyệt đối chống chỉ định sử dụng thuốc trong các trường hợp sau:

  • Chảy máu âm đạo bất thường, sảy thai.
  • Tiền sử ung thư vú, ung thư cơ quan sinh sản.
  • Tiền sử bệnh đau tim, người bị bệnh tim hoặc mất trí nhớ.
  • Tiền sử trầm cảm.
  • Chức năng gan bị suy yếu.
  • Rối loạn chức năng thận.
  • Hen suyễn.
  • Đau nửa đầu.
  • Huyết áp cao.
  • Tiểu đường.
  • Máu đông.
Không sử dụng thuốc nội tiết progesterone cho người dị ứng với bất cứ thành phần nào của thuốc
Không sử dụng cho người có dị ứng với bất cứ thành phần nào của thuốc

1.3 Dược lý và cơ chế hoạt động

Dược lực học

Tương tự như vai trò hormone sinh dục nữ, progesterone tác dụng lên tử cung. Trong giai đoạn bài tiết để chuẩn bị hoàng thể và nội mạc tử cung thì hormone luteinizing (LH) giữ vai trò chính.

Sau khi giai đoạn hoàn thể kết thúc, hormone kích thích lên tuyến yên trước làm nồng độ LH và FSH giảm, từ đó ngăn chặn sự phát triển của tế bào trứng và ngăn ngừa sự rụng trứng.

Nội mạc tử cung được Progesterone kích thích, làm độ dày niêm mạc tử cung giảm đi, chuyển hóa năng lượng dưới dạng glycogen, phát triển các tuyến tử cung phức tạp hơn, tăng diện tích bề mặt mạch máu tử cung, hỗ trợ sự phát triển của phôi thai. Nội mạc tử cung chuẩn bị mang thai bằng cách kích thích tiết chất nhầy và tăng cường mạch máu.

Trong quá trình rụng trứng, chất nhầy cổ tử cung dày lên, progesterone giảm, dẫn đến việc đàn hồi kém hơn.

Ngoài ra, progesterone còn có công dụng chống kích thích, có thể gây ức chế quá trình sản xuất hormone sinh dục và gây ức chế quá trình rụng trứng.

Dược động học

Progesterone thúc đẩy sự phát triển của tuyến vú, gây ra sự thay đổi bài tiết trong nội mạc tử cung, hỗ trợ cấy phôi thai. Ngoài ra, progesterone còn giảm quá trình rụng trứng và ngăn chặn sự hình thành của nang trứng.

Khi cơ thế hấp thụ progesterone là 3 giờ (đối với đường uống), 8 giờ đối với đường tim và nồng độ trong huyết tương ở trên mức cơ bản trong khoảng 24h sau tim thì nồng độ huyết tương đạt đỉnh điểm.

25 – 50 giờ là khoảng thời gian hấp thụ. Quá trình trao đổi chất diễn ra chủ yếu tại gan. Khoảng 50 – 60% được chuyển hóa và bài tiết qua nước tiểu, khoảng 10% theo phân, còn lại bài tiết theo các đường bán thải khác. 5 – 20 phút là thời gian thực hiện bán hủy.

Cơ chế hoạt động

Vai trò của progesterone là quan trọng trong quá trình kích thích duy trì nội mạc tử cung trước khi chuẩn bị mang thai.

Để điều chỉnh sự biểu hiện của gen, điều chỉnh sự phát triển, biệt hóa và tăng sinh của các mô đích thì progesterone sẽ liên kết với các yếu tố khác. Thể hiện cao nhất trong các tế bào cơ trong quá trình bài tiết và khi mang thai.

Progesterone làm chất nhầy cổ tử cung có sự thay đổi nhất quán, có thể ngăn ngừa mang thai lại, bằng cách ức chế hormone kích thích nang trứng.

Thông tin thuốc nội tiết Progesterone

1.4 Thuốc có các dạng bào chế

Hiện nay, thuốc progesterone được sử dụng với nhiều mục đích và được bào chế bằng nhiều dạng khác nhau:

  • Dạng viên nang/ viên con nhộng: Được sử dụng với mục đích phòng ngừa sự phát triển nội mạc tử cung của phụ nữ sau thời kỳ mãn kinh (sử dụng với những trường hợp không cắt bỏ tử cung).
  • Dạng thuốc đạn: Dùng để chèn âm đạo chỉ định cho các trường hợp mang thai sớm và các trường hợp hỗ trợ cấy phôi, chỉ định với công dụng hỗ trợ kháng sinh cho phụ nữ vô sinh.
  • Dạng viên nén: Viên nén được chỉ định với công dụng phòng ngừa thai, đặc biệt với những trường hợp ung thư tử cung và phòng ngừa u xơ.
  • Dạng gel: Gel âm đạo được được sử dụng để hỗ trợ sinh sản cho các trường hợp vô sinh, không có khả năng sinh con.
  •  Dạng thuốc tiêm: Thuốc tim được sử dụng trong trường hợp vô kinh, mất cân bằng nội tiết tố, chảy máu tử cung bất thường, ung thư tử cung, u xơ dưới niêm mạc.
Thuốc nội tiết progesterone được bào chế thành nhiều dạng khác nhau
Thuốc được điều chế đa dạng để sử dụng phù hợp cho từng tình trạng khác nhau
Tham khảo thêm:
>>Top 12 loại thuốc cân bằng nội tiết tố nữ của nhật tốt nhất hiện nay
>> 11 Viên uống tăng nội tiết tố nữ của mỹ giúp cải thiện sắc đẹp và sinh lý

1.5 Liều dùng thuốc nội tiết progesterone

Liều dùng cho trường hợp bị mất kinh:

  • Dạng thuốc uống: Sử dụng mỗi tối trong 10 ngày, uống 400mg/ lần.
  • Dạng thuốc tiêm: Sử dụng 6 – 7 ngày liên tiếp, tiêm lên bắp 5 – 10mg/ lần.

Liều dùng cho trường hợp mắc bệnh chảy máu tử cung:

  •  Dạng thuốc tiêm: Sử dụng mỗi ngày, tiêm lên bắp 5 – 10mg/ lần.
Thuốc nội tiết progesterone dạng tiêm
Thuốc tiêm progesterone

Liều dùng cho trường hợp mắc bệnh suy hormone progesterone và cho sự trưởng thành của thai nhi:

  • Thuốc đạn: Sử dụng tối đa 10 tuần, uống 100mg/ lần, mỗi ngày uống 2 – 3 lần.
  • Gel âm đạo: Sử dụng 10 – 12 tuần, dùng 90mg/ lần/ ngày. Với các trường hợp suy buồng trứng sử dụng 2 lần/ ngày, mỗi lần 90mg.

Liều dùng với trường hợp tăng sản nội mạc tử cung:

  • Dạng thuốc uống: Dùng mỗi tối trong 12 ngày, uống 200mg/ lần. Chu kì 28 ngày.

Dùng trong trường hợp hỗ trợ sinh sản (dạng thuốc gel):

  •  Dùng mỗi ngày một lần ở âm đạo phụ nữ, dùng 90mg loại gel 8%.
  •    Với những bệnh nhân suy buồng trứng một phần hoặc toàn phần, sử dụng 90mg loại 8% 2 lần/ ngày.

Nếu đang mang thai, có thể tiếp tục điều trị bằng gel bôi âm đạo cho đến khi nhau thai hoàn chỉnh là đạt được, thời gian là từ 10 đến 12 tuần.

1.6 Bảo quản thuốc

Bảo quản thuốc ở nơi có nhiệt độ phòng, khô ráo thoáng mát. Để thuốc tránh xa tầm tay trẻ em và thú nuôi.

Cần xử lý đúng cách khi thuốc hết hạn, không được tự ý vứt bỏ thuốc vào nhà vệ sinh, cống rãnh trừ khi có yêu cầu xử lý. Tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để có cách xử lý đúng đắn.

1.7 Tác dụng phụ của thuốc nội tiết progesterone

Tác dụng phụ bổ biến của thuốc nội tiết progesterone:

  • Tiêu hóa: Buồn nôn, táo bón, tiêu chảy, chướng bụng, đầy hơi, đau bụng.
  • Bộ phận sinh dục: Tiểu đêm, đau vú, mở rộng vú, dịch âm đạo, đau đáy chậu, …
  • Hô hấp: Đường hô hấp bị nhiễm trùng, ho.
  • Hệ thần kinh: Hay buồn ngủ, chóng mặt, nhức đầu.
  • Xương khớp: Tình trang đau diễn ra ở các cơ lưng, khớp.
  • Tâm thần: Rối loạn giấc ngủ, không hứng thú tình dục, trầm cảm, cảm xúc thay đổi.
  • Da liễu: Cơ thể đổ mồ hôi nhiều vào ban đêm.
Tác dụng phụ thường gặp của thuốc nội tiết progesterone
Buồn nôn, đau bụng là một trong những tác dụng phụ khi dùng thuốc progesterone

Tác dụng phụ nghiêm trọng:

  • Tiêu hóa: Hở vòm miệng, ăn mất ngon, giãn dạ dày, lưỡi sưng.
  • Bộ phận sinh dục: Chảy máu âm đạo, co thắt tử cung, âm đạo khô, ngứa, hội chứng quá kích buồng trứng, ngứa âm hộ, rối loạn âm hộ, bệnh nấm âm đạo, đau vùng chậu, rối loạn vú, …
  • Tâm thần: Mất phương hướng, mất ý thức, di chuyển khó khăn.
  • Hệ thần kinh: Choáng váng, mất ý thức, co giật, đau đầu cực độ, rối loạn chức năng…
  • Tim mạch: Hạ huyết áp, tăng huyết áp, xuất huyết, nhịp tim không đều.
  • Da liễu: Rụng tóc, nổi mụn, mề đay, đỏ da, phù, phát ban đỏ.
  • Xương khớp: Cơ bắp bị chuột rút.

2. Một số điều cần biết khi sử dụng thuốc

2.1 Thận trọng khi sử dụng thuốc

Trước khi sử dụng thuốc, bạn và bác sĩ cần cân nhắc giữ các lợi ích và nguy cơ khi sử dụng. Bạn cần cân nhắc các điều sau khi sử dụng thuốc này:

Dị ứng

Nếu bản thân trước đó đã từng có bất kỳ các phản ứng bất thường hoặc dị ứng với Progesterone hoặc bất kỳ loại thuốc nào, thuốc nhuộm, các loại thực phẩm, chất bảo quản hoặc động vật. Đối với các sản phẩm không kê toa, hãy đọc kỹ thành phần trước khi sử dụng.

Trẻ em

Các nghiên cứu cho thấy không có vấn đề gì xảy ra đối với trẻ em.

Người cao tuổi

Bệnh nhân là người cao tuổi có khả năng bị ung thư vú , mất trị hoặc đột quỵ có thể yêu cầu thận trọng với những bệnh nhân đang điều trị với progesterone.

2.2 Lưu ý khi sử dụng thuốc cho phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú

Hiện nay, vẫn chưa có nhiều nghiên cứu xác định rủi ro sử dụng thuốc nội tiết progesterone trong quá trình mang thai hoặc cho con bú. Trước khi sử dụng, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ và cân nhắc giữa lợi và hại.

Theo Cục dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) và Cục quản lý thực phẩm, đối với thai kỳ thuốc này thuộc nhóm thuốc B. Dưới đây là bảng phân loại thuốc dùng cho phụ nữ có thai:

  • A: Không có nguy cơ
  • B: Trong vài nghiên cứu không có nguy cơ
  • C: Có thể có nguy cơ
  • D: Có bằng chứng về nguy cơ
  • X: Chống chỉ định
  • N: Vẫn chưa biết.
Tham khảo thêm:
>>Hướng dẫn cách dùng thuốc nội tiết cho phụ nữ mang thai không ảnh hưởng đến thai nhi

2.3 Tương tác của thuốc

Thuốc nội tiết progesterone có thể tương tác với thuốc nào?

Tương tác thuốc có thể tăng ảnh hưởng của tác dụng phụ hoặc thay đổi khả năng hoạt động của thuốc. Các tương tác thuốc có thể xảy ra không nằm trong tài liệu này. Tốt nhất bạn hãy liệt kê những thuốc bạn đang sử dụng (bao gồm thực phẩm chức năng, thuốc kê toa và không được kê toa) và cho dược sĩ hoặc bác sĩ xem. Khi không có sự cho phép của bác sĩ thì không nên dùng thuốc, ngưng hoặc thay đổi liều dùng.

Thuốc nội tiết progesterone có tương tác với rượu, bia không?

Trong quá trình sử dụng thuốc bệnh nhân không được sử dụng rượu, bia. Những chất nêu trên có thể làm tăng nồng độ trong máu.

Tránh sử dụng chất kích thích khi dùng thuốc nội tiết progesterone
Tránh sử dụng các chất có cồn khi sử dụng sản phẩm

Những tình trạng có thể ảnh hưởng đến tác dụng của thuốc thuốc nội tiết progesterone

Tình trạng sức khỏe cũng có thể là nguyên nhân đến quá trình sử dụng thuốc. Nếu gặp các vấn đề dưới đây bạn nên báo ngay cho bác sĩ:

  • Dị ứng với dầu đậu phộng hoặc đậu phộng
  • Ung thư vú
  • Tình trạng chảy máu bất thường ở âm đạo
  • Máu đông (nghẽn mạch phổi, huyết khối tĩnh mạch cao)
  • Đau tim
  • Nhồi máu cơ tim
  • Bệnh gan
  • Bệnh tiểu đường
  • Hen suyễn
  • Bệnh lạc nội mạc tử cung
  • Cơ thể giữ nước hay sưng (phù)
  • Bệnh động kinh
  • Bệnh tim
  • Cao huyết áp
  • Tăng cholesterol
  • Tăng canxi huyết
  • Đau nửa đầu
  • Bệnh thận
  • Các vấn đề về tuyến giáp
  • Bệnh ban đỏ

2.4 Giải quyết tình trạng quá liều hay quên liều như thế nào?

Sử dụng quá liều

Đối với các trường hợp sử dụng thuốc quá liều, bệnh nhân sẽ gặp phải những trường hợp không mong muốn. Tốt nhất nên đưa đến các cơ sở y tế gần nhất để được sơ cứu ban đầu hoặc rửa ruột (trong vòng 4 giờ sau khi uống).

Quên sử dụng 1 liều thuốc

Trong quá trình điều trị mà quên liều thì hãy dùng thuốc ngay lúc nhớ ra. Trường hợp, nếu sắp đến lúc sử dụng liều kế tiếp thì hãy bỏ qua và tiếp tục sử dụng theo liệu trình bình thường.

Tham khảo thêm:
>>Những tác dụng phụ thuốc nội tiết cần biết trước khi dùng thuốc nội tiết
>>13 Loại thuốc trị mụn nội tiết hiệu quả được khuyên dùng hiện nay

Bài viết trên của Venus cung cấp thông tin cho bạn những vấn đề cơ bản của thuốc nội tiết progesterone.Tuy nhiên thông tin này chỉ mang tính chất tham khảo, không giúp chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.

Tham khảo tài liệu Liệu pháp progesterone và nguy cơ ung thư vú

TS. BS Vương Thị Ngọc Lan hiện đang là phó chủ nhiệm bộ môn phụ sản tại Đại học y khoa TP.Hồ Chí Minh. Sở hữu thành tựu đáng nể, đạt được nhiều giải thưởng danh giá trong và ngoài nước. Tiến sĩ Vương Thị Ngọc Lan tự hào là chuyên gia hàng đầu về lĩnh vực sản phụ khoa, chuyên các vấn đề về sức khỏe phụ nữ, đặc biệt là nội tiết tố nữ.

Bình luận về bài viết

Chưa có bình luận nào

Bạn ơi, bài viết hữu ích với bạn chứ? 
X